Resultaten 2026

Bestuivers, luizen en natuurlijke vijanden

Niet alleen opbrengst is een belangrijke indicator voor een goede, dan wel slechte buur. Ook andere mechanismes kunnen een belangrijke rol spelen in het bepalen of je een gewas er graag naast wilt hebben. Bloeiende gewassen kunnen bijvoorbeeld bestuivers aantrekken die je ook wilt hebben in je bloeiende veldbonen, en andere gewassen zijn misschien juist weer beter in het aantrekken van natuurlijke vijanden van luizen, die op hen buurt weer graag op tuinbonen zitten.

Luizen

Ook hier geldt dat dit verschil op zich nog niet het hele verhaal vertelt. Als we conclusies willen trekken over hoe goed of slecht een bepaald keuzegewas is als buur voor tuinbonen, is het belangrijk dat een keuzegewas door meerdere mensen is getest. Hoe meer, hoe beter. Dan pas kunnen we met meer zekerheid zeggen dat de resultaten geen toevalstreffer zijn. In de onderstaande grafieken geeft het getal boven het keuzegewas aan hoeveel deelnemers dit gewas hebben getest én gegevens over het onderwerp hebben doorgegeven. Daarnaast geven de verschillende gekleurde balkjes aan of we minder luizen naast het keuzegewas, minder luizen naast de bieten of een vergelijkbaar of zeer variabel aantal luizen aantreffen.

Spitskool, die voor tuinbonen een vergelijkbare opbrengst oplevert als wanneer ze naast bieten worden geteeld, lijkt wel een positief effect te hebben op de hoeveelheid luis. Knoflook en goudsbloemen zorgen daarentegen juist voor een hogere luizendruk dan bieten. De vraag is vervolgens of dit ook terug te zien is in de aantallen natuurlijke vijanden. Luizen trekken namelijk natuurlijke vijanden aan, zoals lieveheersbeestjes, waardoor een hogere luizendruk mogelijk samenhangt met een grotere aanwezigheid van deze nuttige insecten op de tuinbonen.

Natuurlijke vijanden

Wanneer we kijken naar de resultaten van de natuurlijke vijanden valt op dat de bieten eigenlijk al een goede buur is wanneer we het vergelijken met de keuzegewassen. We zien alleen dat gewassen het vergelijkbaar doen, of dat er meer natuurlijke vijanden naast de rode bieten in de tuinbonen gevonden zijn. In 2025 zagen we dat er op snijbiet een positief effect werd gevonden voor natuurlijke vijanden en voor aardappel een negatief effect. Dat zien we dit jaar niet terug.

Bestuivers

Tot slot hebben we ook naar de bestuivers gekeken. Deelnemers konden invullen of ze hommels, bijen of bijvoorbeeld zweefvliegen of wespen zagen.

Uit de resultaten blijkt dat het soort bloem wat je naast de tuinboon zet ook effect kan hebben. Voor goudsbloem hebben we namelijk gezien dat er meer bestuivers aanwezig zijn ten opzichte van bieten als buur, terwijl dit voor Oost-Indische kers juist niet het geval is. Ook voor bestuiving zien we dat aardappel een slechtere buur is ten opzichte van bieten.

Opschalen naar strokenteelt proefvelden in Wageningen

Dit onderzoek geeft ons tot nu toe voldoende aanwijzingen om bepaalde gewassen te gaan testen op grotere schaal. Als mogelijk goede buren hebben we gekozen voor courgettes, prei, spinazie en kool. Pompoen en rode bieten hebben we gekozen omdat we deze als referentie gewas hebben getest (pompoen was in het eerste jaar het referentiegewas). Aardappel, venkel en bloemen nemen we mee in de test omdat er veel aanwijzingen zijn dat ze minder goede buren zijn en mais is onze “wildcard.”

Daarnaast zullen we dit experiment nogmaals gaan herhalen in 2027, om zo een nog robuustere dataset te kunnen creëren.

Lees ook onze resultaten van seizoen 2025 & 2025!

---

Doe mee aan een nieuw seizoen van het experiment

Voor betere conclusies is het belangrijk om dit experiment volgend jaar voor de laatste keer te herhalen met zoveel mogelijk deelnemers. Zijn er nog betere buren te vinden? We dagen jullie graag uit. De inschrijving voor seizoen 2027 is tot half februari geopend!